Steigerkeuring: wanneer is het verplicht en hoe werkt het?

Een steiger die niet gekeurd is, mag je in veel situaties niet gebruiken. Toch gaat het hier regelmatig mis op bouwplaatsen. Werkgevers weten niet altijd wanneer ze verplicht zijn te keuren, en wie dat dan moet doen. In dit artikel leggen we het stap voor stap uit — zodat je weet waar je aan toe bent.

Wanneer is een steigerkeuring verplicht?

Een steiger keuren is geen vrije keuze. Het Arbobesluit artikel 7.23b verplicht werkgevers om steigers te laten keuren. Er zijn drie vaste momenten waarop een keuring verplicht is:

1. Vóór ingebruikname

Elke steiger moet worden gekeurd voordat er voor het eerst op wordt gewerkt. Dit geldt altijd — ongeacht de hoogte, het type steiger of de duur van de klus. Een steiger die niet gekeurd is vóór ingebruikname, mag je formeel niet betreden.

2. Periodiek tijdens gebruik

Staat de steiger langer dan een paar dagen, dan gelden periodieke keuringen:

In de bouw: minimaal eens per twee weken.
In de industrie: minimaal eens per drie maanden.

De keuringsfrequentie leg je vast op het inspectieformulier en op de scafftag — de steigerkaart die aan de steiger hangt. Zo ziet iedereen op de bouwplaats in één oogopslag wanneer de laatste keuring heeft plaatsgevonden en wanneer de volgende is gepland.

3. Na bijzondere omstandigheden

Naast de vaste intervallen moet je de steiger ook opnieuw keuren als er iets onverwachts is gebeurd. Denk aan:

Storm (windkracht 8 of hoger)
Extreme neerslag, ijzel of een vorstperiode
Sneeuw- of wateroverbelasting
Aanpassingen of uitbreidingen aan de constructie
Een aanrijding of andere fysieke impact op de steiger

In al deze gevallen geldt: keuren voor je er weer op werkt.

Wat zegt de wet precies?

De wettelijke basis ligt in het Arbobesluit. De kern is artikel 7.23b, dat specifieke eisen stelt aan steigers. Dit artikel maakt deel uit van de bredere zorgplicht die de Arbowet oplegt aan werkgevers: je bent verplicht om veilige arbeidsmiddelen te gebruiken en te onderhouden.

De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert actief op bouwplaatsen of steigers gekeurd zijn en of de keuring goed is gedocumenteerd. Ontbreekt een keuring of is de scafftag verlopen, dan kan de inspecteur het gebruik van de steiger onmiddellijk stilleggen. Boetes voor de werkgever zijn dan ook mogelijk.

Wie mag een steiger keuren?

Een steigerkeuring mag niet zomaar door iedereen worden uitgevoerd. De wet spreekt van een ter zake deskundig persoon — iemand die de kennis en achtergrond heeft om de constructie goed te beoordelen. Deze persoon moet kunnen aantonen gecertificeerd te zijn om een keuring te mogen doen.

In de praktijk is dit de toezichthouder steigergebruik: een aangewezen persoon die de steiger regelmatig controleert op veiligheid en stabiliteit. Deze persoon werkt onder verantwoordelijkheid van het bedrijf dat de steiger gebruikt, en moet een duidelijke omschrijving van zijn taken en bevoegdheden hebben.

Voor het opbouwen én keuren van steigers geldt ook dat dit bij voorkeur gedaan wordt door gecertificeerde steigerbouwers, aantoonbaar opgeleid voor het vak. Wie een steiger opbouwt, is verantwoordelijk voor een veilige constructie en dus ook voor de eerste keuring vóór ingebruikname.

Is de steiger gehuurd? Dan is de verhuurder — wanneer hij ook de montage verzorgt — verantwoordelijk voor de ingebruiknamekeuring. Is het steigermateriaal alleen verhuurd en bouw je het zelf op? Dan ligt de verantwoordelijkheid bij jou als opdrachtgever of aannemer.

Wat wordt er tijdens een keuring gecontroleerd?

Een keuring is geen snelle rondkijk. De keurder beoordeelt de hele constructie systematisch. Belangrijke aandachtspunten zijn:

De fundering en ondersteuning — staan de voetspindels stabiel en zakvrij?
Staanders, liggers en diagonalen — zijn er beschadigingen, vervormingen of corrosie?
Verankeringen aan de gevel — zijn die correct geplaatst en voldoende in aantal?
Vloerdelen en steigerplanken — liggen ze correct, zijn er geen beschadigde planken?
Leuningwerk en valbeveiliging — is de hoogte correct en zijn er geen openingen?
Toegang tot het werkplatform — is de op- en afgang veilig geregeld?
Gereedschap, materiaal en overbelasting — staat er niets op de steiger wat er niet hoort?

Elk van deze punten leg je vast in het inspectieformulier. Dat formulier bewaar je in het projectdossier van de uitvoerder.

Hoe leg je een keuring vast?

Documentatie is een verplicht onderdeel van de steigerkeuring. Zonder schriftelijke vastlegging kun je bij een inspectie of bij een incident niet aantonen dat de keuring heeft plaatsgevonden.

De meest gebruikte methode is de scafftag — een steigerkaart die je aan de steiger bevestigt. Daarop staan de datum van de laatste keuring, de naam van de keurder en de datum van de volgende geplande controle. Iedereen op de bouwplaats kan dit in één oogopslag zien.

Naast de scafftag leg je de keuring ook vast in het inspectieformulier voor ingebruikname en bij voorkeur in een steigerregister voor je bedrijf. Dit register bevat alle keuringen en inspecties van al je steigers en steigermateriaal.

Materiaalcontrole: rolsteigers en stalen steigers zijn anders

Er is een belangrijk onderscheid tussen aluminium rolsteigers en stalen steigermateriaal.

Voor aluminium rolsteigers geldt een jaarlijkse materiaalkeuring. Vanwege de eigenschappen van aluminium en het intensieve gebruik van dit type steiger is periodieke inspectie door een deskundige verplicht.

Voor stalen steigermateriaal — zoals steigerbuizen, koppelingen, voetspindels en vloerdelen van systeemsteigers en traditionele steigers — geldt geen periodieke jaarkeuring. Hier is de steigerbouwer verantwoordelijk: die controleert het materiaal vóór gebruik op zichtbare beschadigingen.

Heeft een onderdeel een deuk, vervorming of andere beschadiging? Dan is het aan de steigerbouwer om dat onderdeel te vervangen door een exemplaar dat in goede staat verkeert. Beschadigd materiaal gebruik je niet.

Dit geldt ook voor gehuurd staalmateriaal: de verhuurder levert materiaal in goede staat, en de steigerbouwer die het opbouwt, selecteert en controleert de onderdelen vóór montage.

Wanneer is een steiger überhaupt verplicht?

Even ter verduidelijking: naast de keuringsplicht bestaat er ook een situatie waarbij een steiger plaatsen al verplicht is. Dat is het geval zodra je langer dan kortstondig werkt op een hoogte van 2,5 meter of meer, of als er valgevaar bestaat — ongeacht de hoogte. Denk aan werk boven water of boven druk verkeer.

Steigermateriaal huren of kopen bij Nemaco

Bij Nemaco kun je terecht voor het huren en kopen van allerlei soorten steigermateriaal. Van rolsteigers van Altrex, ASC en Custers tot complete Ringscaff systeemsteigers van Scafom-rux en traditioneel steigermateriaal zoals steigerbuizen, koppelingen en planken. Ook voor TubeLock steigermateriaal ben je bij Nemaco welkom.

Heb je vragen over welk materiaal past bij jouw project, of over de keuringsverplichtingen rondom gehuurde steigers? Kom langs bij onze vestigingen in Nijverdal, Oldenzaal of Coevorden, of neem contact met ons op.

Kort samengevat

Een steiger moet altijd gekeurd zijn vóór ingebruikname.
In de bouw geldt een periodieke keuring minimaal eens per twee weken, in de industrie eens per drie maanden.
Na extreme weersomstandigheden, aanpassingen of een aanrijding is een herkeuring verplicht.
De keuring mag alleen worden uitgevoerd door een ter zake deskundig persoon — de aangewezen toezichthouder steigergebruik.
Elke keuring leg je schriftelijk vast: op de scafftag, in het inspectieformulier en in een steigerregister.
Aluminium rolsteigers moeten jaarlijks gekeurd worden. Steigermateriaal van staal niet; hierbij is de steigerbouwer ervoor verantwoordelijk dat uitsluitend steigermateriaal gebruikt wordt dat in goede staat verkeert.
De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert actief en kan het werk stilleggen bij ontbrekende of verlopen keuringen.